Afwezigheid van de gemeentesecretaris is geen gewone waarneming binnen het managementteam. De vervanger treedt op in een wettelijk verankerde functie dicht bij het college en de burgemeester. Een naam in een vakantieoverzicht is daarom onvoldoende. Het college moet de vervanging formeel regelen, de rangorde moet aansluiten op de feitelijke organisatie en iedere loco moet weten welke bestuurlijke taken, informatiestromen en ondertekenmomenten tijdens de vervanging doorgaan.
De hoofdvraag bestaat door artikel 106 Gemeentewet en de lokale collegebevoegdheid om de vervanging van de gemeentesecretaris te regelen.
Bekijk de inhoudelijke domeingrensWat de bronnen laten zien
Een actueel aanwijzingsbesluit van de gemeente Hoorn uit januari 2026 noemt artikel 106 van de Gemeentewet als basis voor vervanging van de gemeentesecretaris. Het college wijst vier functies als loco-secretaris aan, verklaart de rangorde ook van toepassing op de vervanging van de gemeentesecretaris als algemeen directeur en koppelt de aanwijzing aan de functie. Zodra een medewerker niet meer in die functie werkt, eindigt volgens het besluit ook de aanwijzing als loco-secretaris. Het besluit trekt eerdere aanwijzingen expliciet in en regelt bekendmaking en inwerkingtreding.
Een instructie voor de gemeentesecretaris van Kaag en Braassem, vastgesteld op 7 juli 2026, laat zien wat de vervanging in de praktijk raakt. De secretaris ondersteunt college, burgemeester en commissies, bewaakt voorbereiding en uitvoering van besluiten, onderhoudt de aansluiting met de griffier en is hoofd van de ambtelijke organisatie. De instructie bepaalt dat bij verhindering of afwezigheid de door het college aangewezen loco-secretaris vervangt. Daarmee is de vervanging meer dan het overnemen van een directieoverleg: bestuurlijke ondersteuning en organisatieleiding komen in dezelfde periode bij de aangewezen vervanger samen.
De twee lokale regelingen maken ook zichtbaar dat gemeenten verschillende uitvoeringskeuzes kunnen maken. Hoorn kiest een functiegebonden rangorde met meerdere loco's. Kaag en Braassem beschrijft één door het college aangewezen loco in de instructie en koppelt afwezigheidsmelding aan de burgemeester. De Gemeentewet bepaalt de verantwoordelijkheid voor vervanging, maar schrijft geen landelijk identiek rooster, overdrachtsformat of aantal loco-secretarissen voor. Die keuzes moeten lokaal passen bij de organisatiestructuur en geldende besluiten.
Een arbeidsrechtelijke functiewijziging en een bestuursrechtelijke aanwijzing zijn daarom niet automatisch hetzelfde document. Iemand kan tijdelijk taken van een directeur overnemen zonder dat daarmee vanzelf de aanwijzing als loco-secretaris is geregeld. Omgekeerd kan een oude aanwijzing formeel blijven staan terwijl de medewerker inmiddels een andere functie heeft, wanneer het lokale besluit geen automatische eindgrond bevat of niet tijdig is ingetrokken. HR moet beide sporen naast elkaar controleren.
Ook de rangorde vraagt onderhoud. Een lange lijst met namen biedt schijnzekerheid wanneer meerdere aangewezen functionarissen tegelijk afwezig zijn, de volgorde niet bekend is of de eerste loco niet beschikbaar is voor een collegevergadering. Het collegebesluit, de instructie, het afwezigheidsproces en de bereikbaarheidsgegevens moeten dezelfde actuele volgorde tonen. Alleen dan is vooraf duidelijk wie optreedt en hoeft tijdens een bestuurlijk tijdkritisch moment niet te worden geïmproviseerd.
De officiële bronnen schrijven geen uniforme overdrachtschecklist voor. De procesinrichting hieronder is redactionele duiding. Zij vertaalt de formele aanwijzing naar personele mutaties, beschikbaarheid en overdracht, zonder te suggereren dat HR zelfstandig een loco-secretaris kan aanwijzen of bestuurlijke bevoegdheden kan uitbreiden.
Begin bij de geldende lokale stukken. Verzamel het collegebesluit over vervanging, de instructie voor de gemeentesecretaris, het organisatiebesluit en eventuele mandaat- en ondertekeningsregelingen. Noteer per document de vaststellingsdatum, ingangsdatum, aangewezen functie of persoon, rangorde, eindgrond en publicatiestatus. Controleer verschillen met de huidige organisatiestructuur voordat u een rooster opstelt.
Maak daarna een aanwijzingsmatrix met minimaal de gemeentesecretaris, eerste en volgende loco's, de functie waarop de aanwijzing rust, de formele bron en de organisatorische rol die tijdens vervanging wordt uitgeoefend. Scheid daarin drie vragen: wie is formeel aangewezen, wie is feitelijk beschikbaar en wie heeft de benodigde informatie en toegang. Alle drie moeten op het vervangingsmoment positief zijn beantwoord.
Koppel personele mutaties aan een formele herbeoordeling. Bij indiensttreding, functiewijziging, langdurige afwezigheid of vertrek van een aangewezen functionaris controleert HR samen met bestuursadvies of de aanwijzing nog klopt. Bij een persoonsgebonden besluit kan intrekking en een nieuw besluit nodig zijn. Bij een functiegebonden besluit moet worden nagegaan of de nieuwe functiehouder de aanwijzing daadwerkelijk kan vervullen en of introductie, toegang en overdracht zijn geregeld. Leg niet zelf uit dat een aanwijzing vanzelf doorloopt wanneer het besluit daarover niets zegt.
Plan beschikbaarheid niet alleen per vakantiedag. Markeer collegevergaderingen, begrotings- en verantwoordingsmomenten, bestuurlijke crisisoefeningen en andere perioden waarin aanwezigheid of snelle bereikbaarheid essentieel is. Leg vast wie de eerstvolgende beschikbare loco is en wie de overstap in rangorde bevestigt. Gebruik één beheerde bron voor de actuele volgorde; losse agenda's en telefoonlijsten mogen die bron niet vervangen.
Maak een compacte overdrachtsset die bij iedere vervanging kan worden geactualiseerd. Neem daarin de lopende collegeagenda, besluiten die ondertekening of opvolging vragen, gevoelige bestuurlijke dossiers, afspraken met burgemeester en griffier, escalatieroutes, directiebesluiten en contactpunten op. Deel uitsluitend informatie die de vervanger voor de functie nodig heeft en pas toegangsrechten aan de duur en omvang van de vervanging aan.
Oefen de regeling ten minste bij een wijziging van rangorde of organisatiestructuur. Laat een geplande afwezigheid dienen als praktijktest: kan de loco de relevante stukken vinden, is duidelijk wie de afwezigheid meldt, klopt de ondertekenroute en weten directie, bestuurssecretariaat en college wie optreedt? Registreer hiaten en herstel het besluit of proces, niet alleen de telefoonlijst.
Beëindig de vervanging controleerbaar. Noteer het tijdvak, draag besluiten en open acties terug over en herstel tijdelijke toegang. Controleer tevens of de ervaring aanleiding geeft tot aanpassing van de instructie, rangorde of opleidingsbehoefte. Zo wordt de loco-regeling een onderhouden continuïteitsvoorziening in plaats van een formeel besluit dat pas bij afwezigheid wordt opgezocht.
Werkgeverscheck
- Controleer collegebesluit, secretarisinstructie, organisatiebesluit en mandaten als één samenhangende set.
- Leg per loco de formele aanwijzing, rangorde, functiekoppeling, beschikbaarheid en eindgrond vast.
- Maak iedere relevante HR-mutatie tot trigger voor een formele herbeoordeling van de aanwijzing.
- Werk met een beperkte overdrachtsset voor collegeagenda, besluiten, escalaties en noodzakelijke toegang.
- Test de regeling bij geplande afwezigheid en herstel gevonden hiaten in besluit én proces.
Waar de grens ligt
Gecontroleerd op 15 oktober 2026 aan de hand van twee rechtstreeks geraadpleegde actuele lokale regelingen op Overheid.nl: het Besluit aanwijzing loco-secretaris gemeente Hoorn en de Instructie gemeentesecretaris 2026 van Kaag en Braassem. Beide verwijzen naar de Gemeentewet en laten zien dat het college de vervanging formeel vastlegt, maar lokale rangorde, functiekoppeling en overdracht kunnen verschillen. Controleer altijd de geldende besluiten, instructies, mandaten en organisatiestructuur van de eigen gemeente; deze analyse vervangt geen lokaal juridisch advies.
Dit artikel biedt algemene HR-duiding en is geen individueel juridisch, medisch of arbeidsvoorwaardelijk advies. Controleer de actuele primaire bron voor een concrete beslissing.
Bronnen
- Overheid.nl: Besluit aanwijzing loco-secretaris gemeente HoornActuele lokale regeling van 6 januari 2026 over de functiegebonden aanwijzing, rangorde, beëindiging en bekendmaking van loco-secretarissen.
- Overheid.nl: Instructie gemeentesecretaris Kaag en Braassem 2026Actuele instructie van 7 juli 2026 over taken van de gemeentesecretaris en vervanging door de door het college aangewezen loco-secretaris.